Τετάρτη 3 Σεπτεμβρίου 2014

Ο Αλέξανδρος Κεφαλάς στο This is Just Life

 
Με αφορμή την κυκλοφορία του τελευταίου του βιβλίου ο συγγραφέας Αλέξανδρος Κεφαλάς μας παραχώρησε μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης...
 
Αλέξανδρε, πώς αποφάσισες να γίνεις συγγραφέας;

Άκη, καταρχάς θα ήθελα να σε ευχαριστήσω για τη διαδικτυακή σου φιλοξενία. Από παιδί διάβαζα πολύ λογοτεχνία, τόσο νεοελληνική όσο και ευρωπαϊκή, κυρίως κλασική. Μέχρι τα είκοσι εννέα μου που αποπειράθηκα να γράψω το πρώτο μου μυθιστόρημα (Η Αγγλίδα Κυρία, εκδόσεις Διόπτρα 2007) ήμουν απλά ένας δεινός αναγνώστης. Δεν είχα λάβει ποτέ μέρος σε κάποιο λογοτεχνικό διαγωνισμό, δεν είχα παρακολουθήσει σεμινάρια δημιουργικής γραφής, δεν ανήκα σε ερασιτεχνικές ή πιο «επίσημες» λογοτεχνικές λέσχες και περιοδικά, δεν μπλόγκαρα και γενικά δεν είχε ποτέ περάσει από το μυαλό μου πως θα γινόμουν κάποια μέρα λογοτέχνης... Τη συγγραφή την έβλεπα τελείως ακαδημαϊκά. Το τελευταίο έτος στο κολλέγιο, κι ενώ είχα να παραδώσω ένα βουνό από πτυχιακές εργασίες, ως αντίδραση περισσότερο, ως απελευθερωτική κίνηση αν θες, άρχισα τη συγγραφή.

Από τα στοιχεία του ΕΚΕΒΙ (Εθνικό Κέντρο Βιβλίου) διαπιστώνω πως έχεις εκδώσει αρκετά και ποικίλα βιβλία παρά το νεαρό της ηλικίας σου.

(Γέλια) Δεν είμαι και τόσο μικρός, έκλεισα τα τριάντα εφτά... Είναι πάντως αλήθεια πως την πρώτη μου έκδοση ακολούθησαν αρκετές και υπήρξα από τους τυχερούς, αφού είδα τα έργα μου να εκδίδονται. Τι να πω, ο δημιουργικός μου οίστρος φταίει που δε με αφήνει σε ησυχία...

Μέχρι σήμερα έχω γράψει ένα ακόμα μυθιστόρημα εποχής (Ιερό Πάθος, εκδόσεις Άπαρσις 2013) ‒ήταν από τις πρώτες μου συγγραφικές προσπάθειες και επηρεασμένο από την κλασική ευρωπαϊκή λογοτεχνία, ένα είδος σπουδής για μένα‒, ένα σύγχρονο (Επικίνδυνες Συνδέσεις, εκδόσεις Άπαρσις 2010), ένα ιστορικό για τη μικρασιατική καταστροφή (Γλυκό Κυδώνι, εκδόσεις Τσουκάτου 2013), μία ποιητική συλλογή (Άπολις, εκδόσεις Οδός Πανός 2013) και τελευταία μια συλλογή σύγχρονων διηγημάτων (Νυχτερινός Διαβάτης-Δέκα Αστικές Αφηγήσεις, εκδόσεις Λέμβος 2014).

Ποιο είναι, αλήθεια, το αγαπημένο σου λογοτεχνικό είδος;

Όλα μου τα έργα εκφράζουν ένα κομμάτι και μια φάση της ζωής μου και τα αγαπώ εξίσου, δεν μπορώ να ξεχωρίσω ή να «αποκληρώσω» κάποιο (Γέλια). Η συγγραφή αποτελείται από διάφορα είδη, κι αν δε δοκιμάσεις τις δυνάμεις σου δεν μπορείς να ξέρεις ποιο απ’ όλα πραγματικά σε εκφράζει. Επίσης, το θεωρώ μονότονο να περιορίζεσαι σ’ ένα μονάχα. Είναι κάτι αντίστοιχο με τη μουσική, την οποία λατρεύω. Δεν μπορείς πάντα να παίζεις στον ίδιο τόνο...

Θεωρείς ποιο δύσκολη την ποίηση από την πεζογραφία;

Τίποτα δεν είναι εύκολο αν λείπει η έμπνευση, η κλίση, η δεξιοτεχνία, εν γένει αυτό που κάποιοι αόριστα ονομάζουν ταλέντο. Δυσκολίες, εφόσον αντιμετωπίζεις σοβαρά το έργο σου, φυσικά και θα αντιμετωπίζεις κατά τη διάρκεια της δημιουργίας. Προσωπικά θεωρώ πιο δύσκολο το πεζογράφημα και δη το μυθιστόρημα. Εκτός από το γεγονός ότι απαιτείται χρόνος προκειμένου να ολοκληρωθεί, ο δημιουργός εκτίθεται περισσότερο στο αναγνωστικό κοινό, λέξη με τη λέξη, σελίδα με τη σελίδα, κεφάλαιο με το κεφάλαιο. Το στήσιμο της πλοκής, οι χαρακτήρες και η δομή, αν θες να γράφεις χωρίς να κοροϊδεύεις τον αναγνώστη, θέλουν αριστοτεχνική αντιμετώπιση και εμμονή στην λεπτομέρεια. Το διήγημα, λόγω έκτασης και πυκνότητας, βγαίνει συνήθως πιο εύκολα.

Η ποίηση, από την άλλη, είναι για μένα καθαρή απόλαυση. Μπορείς μέσα σε λίγους στίχους με τη σωστή επιλογή λέξεων να κρύψεις μια ιστορία, μια εικόνα, ένα συμβολισμό... Η πρώτη μου ποιητική συλλογή προέκυψε από σκόρπιες σκέψεις και εικόνες που είχα στο σημειωματάριό μου και δεν μπορούσαν να βρουν θέση στα πεζά μου κείμενα. Στην ποίηση είμαι μάλλον της παλιάς σχολής. Δεν μπορώ τις όμορφες, δυνατές πολλές φορές μα ασυνάρτητες εκφράσεις χωρίς συνοχή (που τόσο συχνά διαβάζω πια). Θέλω να μένει με ένα συναίσθημα, με μια εικόνα στο τέλος ο αναγνώστης, κι όχι με το τετριμμένο ερώτημα τι εννοεί ο ποιητής;...

Μιας και έχεις γράψει ιστορικό μυθιστόρημα, πες μας ποιες είναι οι ιδιαιτερότητές του σε σύγκριση με το σύγχρονο;

Το ιστορικό μυθιστόρημα δεν είναι εύκολο συγγραφικό είδος. Χρειάζεται εκτεταμένη μελέτη των ιστορικών γεγονότων, που αν και αποτελούν τον καμβά, το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η ιστορία σου, εντούτοις πρέπει να είναι ακριβή. Επίσης, χρειάζεται βαθιά γνώση των κοινωνικών εθίμων και της εποχής που περιγράφεις, προκειμένου να δώσεις πιστά την ατμόσφαιρα και να ταξιδέψεις τον αναγνώστη. Το δυσκολότερο όλων, όμως, είναι να καταφέρεις να μπεις μέσα στην ψυχοσύνθεση χαρακτήρων αλλοτινών εποχών και να αποδώσεις τα συναισθήματα και τις μύχιες σκέψεις τους για γεγονότα που συνέβησαν δεκαετίες ή αιώνες πριν. Πολλοί δεν το αντιλαμβάνονται και το αποτέλεσμα είναι γελοίες ιστορικές ανακρίβειες στις περιγραφές και μια σύγχρονη οπτική στον τρόπο αφήγησης. Για το σύγχρονο απλά πρέπει να έχεις ανοιχτά τα αυτιά και τα μάτια σου και να αφουγκράζεσαι τους παλμούς του σήμερα.

Θα ήθελες να μοιραστείς μαζί μας τον τρόπο με τον οποίο συλλαμβάνεις και γράφεις τα βιβλία σου;

Γιατί όχι; Δεν είναι δα και κανένα κρατικό μυστικό. Άλλωστε, δεν υπάρχει κάποια «συνταγή». Είναι καθαρά υποκειμενικός και προσωπικός ο τρόπος συγγραφής του καθενός. Δεν υπάρχει σωστός ή λανθασμένος. Άλλοι γράφουν συστηματικά, άλλοι όταν έχουν διάθεση, άλλοι ανά μεγάλα χρονικά διαστήματα κ.ο.κ. Η έμπνευση έρχεται συνήθως σε ανύποπτο χρόνο, γι’ αυτό, όσο κλισέ κι αν είναι, κυκλοφορώ παντού και πάντα με το σημειωματάριό μου. Συνήθως την ιστορία, τους χαρακτήρες, ακόμα και το τέλος, τα συλλαμβάνω στιγμιαία. Ξέρω εξαρχής δηλαδή πώς θα τελειώσει η ιστορία μου. Ποτέ δεν ταυτίστηκα με τους ομοτέχνους που λυρικά λένε το βιβλίο με πάει, οι ήρωες μου λένε πώς θα συνεχίσω και άλλα σχετικά... Μου θυμίζει λίγο αυτόματη γραφή (Γέλια). Φυσικά τις λεπτομέρειες τις επεξεργάζεσαι όσο δουλεύεις το έργο σου, είναι μια μάχη με απώλειες αλλά και κατακτήσεις.

Όταν ξεκινάω ένα καινούργιο βιβλίο, συνήθως πέφτω με τα μούτρα στην αρχή, μέχρι να του δώσω το κατάλληλο ύφος. Έπειτα, για κάποιο διάστημα μπορεί να το ξεχάσω και κυριολεκτικά να μην γράψω για μήνες ούτε μια πρόταση, αποστασιοποιούμαι χωρίς να σημαίνει πως απουσιάζει από τη σκέψη μου. Στο τέλος γράφω μανιωδώς μέχρι να το ολοκληρώσω. Κάποιο χτένισμα γίνεται πάντα με πιο ψύχραιμη ματιά, πριν αποσταλεί στον εκδότη. Σε κάθε περίπτωση το έργο σε αφήνει μονάχα όταν το δεις τυπωμένο κι έτοιμο να κάνει την πορεία του. Μετά από έξι εκδόσεις έχω καταλήξει πως αυτή είναι μάλλον η «τεχνική» μου...

Είναι δύσκολο να είσαι συγγραφέας και μάλιστα νέος στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης;

Όπως έχω αναφέρει εκτενώς σε ένα άρθρο μου, η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει βαθιά τον ήδη πολύπαθο χώρο των ελληνικών γραμμάτων, αλλά στις μέρες μας, μαζί με την αποδόμηση ενός ολόκληρου σαθρού κράτους, έχουμε θυσιάσει στο βωμό της ύφεσης μια ολόκληρη γενιά νέων λογοτεχνών που μάταια αναζητά να επικοινωνήσει με το αναγνωστικό της κοινό. Την τελευταία δεκαετία, άξιοι πρωτοεμφανιζόμενοι και μη λογοτέχνες, πολύ πριν σκάσει η μεταπολιτευτική φούσκα, αντιμετωπίζονταν με αδιαφορία και ενίοτε με αγένεια από το σύνολο του λεγόμενου εκδοτικού συστήματος (εκδότες, βιβλιοκριτικούς, περιοδικό τύπο, έντυπα ευρείας κυκλοφορίας, αλυσίδες βιβλιοπωλείων κ.λπ.) Και στο χώρο των εκδόσεων υπάρχουν «παρεάκια» και απροσπέλαστες κάστες, γιατί να το αρνηθούμε; Η ποιοτική και πρωτοπόρα λογοτεχνία και οι δημιουργοί της, που δεν είχαν την τύχη να μεγαλουργήσουν σε εποχές παχιών αγελάδων, αγνοούνται και περιθωριοποιούνται χάριν της εύπεπτης λογοτεχνίας παραλίας, της επανέκδοσης έργων παλαιότερων καθιερωμένων συγγραφέων και των μεταφράσεων ξένης και ευπώλητης λογοτεχνίας. Οι περισσότεροι εκδοτικοί οίκοι επενδύουν σε ό,τι αποφέρει σίγουρα κέρδη, λίγοι πλέον δίνουν βήμα σε νέους δημιουργούς. Στην Ελλάδα καμιά δεκαριά γνωστοί λογοτέχνες ζουν αποκλειστικά από την πένα τους, οι υπόλοιποι το κάνουν ως πάρεργο καθαρά και μόνο επειδή το αγαπούν. Είναι οι ερασιτέχνες της συγγραφής με την παραδοσιακή και αληθινή έννοια, και αυτό ίσως έχει και μεγαλύτερη αξία.

Θέλεις να μας μιλήσεις λίγο για την τελευταία σου δουλειά;

Είμαι, όπως θα έχεις καταλάβει, οπαδός του κοινωνικού ρεαλισμού. Είτε αναφέρομαι στο παρελθόν είτε στο σήμερα, μου αρέσει να περιγράφω ρεαλιστικές και εν δυνάμει υπαρκτές καταστάσεις. Ο Νυχτερινός Διαβάτης αποτελείται από δέκα αφηγήσεις. Και οι δέκα ιστορίες της συλλογής έχουν ως φόντο το σύγχρονο αστικό τοπίο. Οι ήρωές μου είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων, που ζουν και πορεύονται μέσα σε απρόσωπες μεγαλουπόλεις προσπαθώντας να επιβιώσουν και να σταθούν στα πόδια τους σε πείσμα του σαρωτικού και πολλές φορές αδυσώπητου παρόντος.

Γράφεις κάτι αυτήν την περίοδο;

Η μαρμαρένια κόρη, το πρώτο διήγημα της συλλογής, οδεύει για ταινία μικρού μήκους σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Νάκου και με την Έφη Παπαθεοδώρου στο ρόλο της Βιργινίας, όλα αυτά αν βρεθούν οι ανάλογοι πόροι... Ας ελπίσουμε πως όλα θα πάνε καλά! Αυτό σημαίνει πως πρέπει να ασχοληθώ λίγο και με το σενάριο. Φυσικά, παράλληλα δουλεύω ένα νέο μυθιστόρημα αλλά έχει ακόμα μέλλον, σύμφωνα με την τεχνική μου πάντα... (Γέλια).

Αλέξανδρε, σ’ ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σου και εύχομαι κάθε επιτυχία στα βιβλία σου.

Να ’σαι καλά, Άκη. Σε ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Εύχομαι επίσης κάθε δημοσιογραφική επιτυχία.
 

Πέμπτη 7 Αυγούστου 2014

Νυχτερινός Διαβάτης-Ένα καλειδοσκόπιο ολόλαμπρο που θα αντέξει στον λογοτεχνικό χρόνο!

 


Γράφει ο Πάνος Τουρλής

ΠΗΓΗ: http://www.bookia.gr/index.php?action=book&bookid=195180&booklabel=%CE%9D%CF%85%CF%87%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%82

"Μετά το εκπληκτικό Γλυκό κυδώνι, ο Αλέξανδρος Κεφαλάς επιστρέφει με δέκα διηγήματα που θα κρατήσουν όμορφη συντροφιά στον αναγνώστη. Δέκα ιστορίες, δέκα διαφορετικοί άνθρωποι, δέκα διαφορετικές αστικές εκπλήξεις! Η γλώσσα του συγγραφέα είναι εξαιρετική, πλούσια, ρεαλιστική, μαγική! Κείμενα άλλα πιο σύντομα και άλλα πιο εκτεταμένα μας αφηγούνται βιώματα μοναξιάς, ομοφυλοφιλίας, παραίτησης, παρεξηγήσεων, οικογενειακής ευτυχίας αλλά και ρουτίνας. Ένα καλειδοσκόπιο ολόλαμπρο που θα αντέξει στον λογοτεχνικό χρόνο!
 
Σπάνια διαβάζω διηγήματα, ακριβώς γιατί νιώθω ότι δεν μπορώ να περιγράψω με λόγια το σύνολο που διέπει συνήθως τις συλλογές των διηγημάτων. Και πάνω που έχεις αγαπήσει τους χαρακτήρες της ιστορίας, έρχεται ένα τέλος και χωρίζετε για πάντα (ως την επόμενη ανάγνωση, βεβαίως!). Θα ήθελα να γράψω για κάθε ιστορία χωριστά, για κάθε διαφορετικό συναίσθημα που μου προκάλεσαν, όμως θα μακρηγορήσω αρκετά. Θα περιοριστώ στην ευχάριστη ανατροπή της «Επετείου», στο αστείο περιστατικό του «Συλλέκτη», στα συγκινητικά «Μαρμαρένια κόρη» και «Ταξίδι στον αέρα», στον αληθινό «Καφενέ», στο μεταφυσικό «Γερμανικό νούμερο». Διάβασα τα υπέροχα κείμενα του συγγραφέα και ανυπομονώ να τον απολαύσω ξανά σε ένα νέο μυθιστόρημα, όπου οι λέξεις του και το στυλ του βρίσκουν περισσότερο έδαφος να απλωθούν και να ριζώσουν βαθιά στη σκέψη και στην ψυχή του αναγνώστη."

Δευτέρα 7 Ιουλίου 2014

Ο "Νυχτερινός Διαβάτης" στο Κόκκινο FM


Το Σάββατο 05/07/2014 η συλλογή διηγημάτων "Νυχτερινός Διαβάτης-Δέκα Αστικές Αφηγήσεις" φιλοξενήθηκε στην εκπομπή Το Κόκκινο Πιπέρι του αξιόλογου δημοσιογράφου Στέλιου Ελληνιάδη.

 
Καλή ακρόαση!

Σάββατο 28 Ιουνίου 2014

Ιστορικό Κέντρο... ΩΡΑ ΜΗΔΕΝ (;)


    Η έκθεση φωτογραφίας του γνωστού δημοσιογράφου και συγγραφέα Νίκου Βατόπουλου «Η Αθήνα ενός αθηναιογράφου» που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο στην αίθουσα τέχνης ena, είχε σκοπό να αναδείξει αρχιτεκτονικά κοσμήματα του πολύπαθου ιστορικού κέντρου της πρωτεύουσας. Με πραγματική εικαστική ματιά ο Νίκος Βατόπουλος αποτύπωσε με το φωτογραφικό του φακό εξαιρετικά σπαράγματα της άλλοτε καλαίσθητης αθηναϊκής αρχιτεκτονικής. Νεοκλασικισμός, αρτ νουβώ, αρτ ντεκό, μπάουχαουζ, όλα ήταν εκεί για να μας υπενθυμίζουν την ιστορία της πόλης και όσα μπορούμε να κάνουμε για να την αναδείξουμε. Όσοι μεγαλώσαμε στο κέντρο το πονάμε έτσι όπως κατάντησε...
     Κάποτε έπαιζα στο πάρκο της Τοσίτσα και στον περίβολο του αρχαιολογικού μουσείου, έκανα ποδήλατο στο Πεδίον του Άρεως, βόλτες στο λόφο του Στρέφη και περπατούσα κατά μήκος της Πατησιών αμέριμνος. Σήμερα δεν τολμώ να κυκλοφορήσω μετά τις εννέα πιο κάτω από την πλατεία Βικτορίας πεζός, ενώ, ανάλογα με τις ανούσιες περιπολίες «αποτροπαϊκού» χαρακτήρα, πότε στο πάρκο της Τοσίτσα και άλλοτε στη Στουρνάρη και τα γύρω στενά γίνεται το αδιαχώρητο από τους «ζωντανούς νεκρούς» τοξικομανείς. Ο μελανός πλέον καμβάς του αλλοτινού λίκνου της μπουρζουαζίας είναι γεμάτος από ένα θλιβερό μωσαϊκό σκιών… Εξαθλιωμένοι οικονομικοί μετανάστες, ζητιάνοι και διαρκώς αυξανόμενοι άστεγοι (οι πιο αδύναμοι κρίκοι της οικονομικής ύφεσης) συνθέτουν τους μόνιμους πλέον περιθωριακούς κατοίκους του ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Η απαξίωση που βιώνει τα τελευταία δύο χρόνια το κέντρο της πρωτεύουσας έχει λάβει πλέον διαστάσεις μάστιγας. Τα σημάδια της εγκατάλειψης και της αδιαφορίας, που είχαν ήδη εμφανιστεί μετά τη λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, ολοένα και πληθαίνουν κάνοντας της γειτονιές του κέντρου να μοιάζουν με φαντάσματα. Νεοκλασικά που καταρρέουν, εξαιρετικά δείγματα Deco και Bauhaus αρχιτεκτονικής να έχουν μετατραπεί σε καταυλισμούς, ενώ το μεγαλύτερο μέρος, όχι μόνο των συνοικιακών καταστημάτων αλλά κι αυτών που βρίσκονται σε κεντρικούς δρόμους, να κλείνουν το ένα μετά το άλλο είναι φαινόμενα δυστυχώς καθημερινά. Τις πταίει;
     Το ιστορικό κέντρο δεν απαξιώθηκε εν μια νυκτί. Η αδιαφορία των δημοτικών αρχών και των διάφορων εμπλεκόμενων φορέων του δημοσίου που επί δεκαετίες εθελοτυφλούσαν στα προβλήματα συντήρησης και καθαριότητας, η απουσία μεταναστευτικής πολιτικής και κοινωνικής πρόνοιας, οδήγησαν σε μία άνευ προηγουμένου έκρηξη της εγκληματικότητας και περιθωριοποίησης των κοινωνικά αδύνατων με πυρήνα το κέντρο της Αθήνας. Η κατάσταση για τους μόνιμους κατοίκους που αρνούνται να εγκαταλείψουν τις γειτονιές που μεγάλωσαν αλλά και για όσους εργάζονται στο κέντρο είναι ανυπόφορη. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με επίσημα στατιστικά στοιχεία, είχαμε 10 % αύξηση του τουρισμού στην Αθήνα από πέρσι κι όμως φέτος έκλεισαν τα περισσότερα ξενοδοχεία της πρωτεύουσας…Το κέντρο της πόλης μας μέρα με τη μέρα μαραζώνει. Τα σπασμένα μάρμαρα σε τράπεζες, δημόσια κτήρια και στους σταθμούς του μετρό είναι αδιάψευστοι μάρτυρες της παρακμής του. Άστεγοι που παραπαίουν και τοξικομανείς με ανοιχτές πληγές σε κάθε γωνιά της πόλης  μαρτυρούν μία κοινωνία σε πολιτική και ηθική αποσύνθεση. Η οικονομική κρίση δε δημιούργησε το τέρας αυτό της εξαθλίωσης που προϋπήρχε απλά το έθρεψε ακόμα περισσότερο.
Παρόλα αυτά χαίρομαι ακόμα με τις προσπάθειες ανάδειξης της ομορφιάς που κρύβει η Αθήνα από σπουδαίους συμπολίτες μας που με τις δράσεις, την πένα αλλά και το εικαστικό τους έργο προσπαθούν να φέρουν στην επιφάνεια όσα η πολιτική αδιαφορία καταπόντισε.
 
ΠΗΓΗ: Εφημερίδα ο Πολίτης, Ιούλιος 2014, σελ.20
 
Ó Αλέξανδρος Κεφαλάς  2014

Κυριακή 22 Ιουνίου 2014

Νυχτερινός Διαβάτης-Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

 
Ο θρίαμβος της μικρής φόρμας
 
 του Νίκου Βατόπουλου
 

"Αυτή η βουβή αναγέννηση γεμίζει με αφρό –σαν κύμα που σκάει στην ακτή– τις δεξαμενές της ελληνικής λογοτεχνίας. Νέο αίμα, νέες φωνές, η γενιά του 1975 και του 1985, κάποιοι μεγαλύτεροι, κάποιοι άλλοι που ετοιμάζονται, που βγαίνουν στο προσκήνιο, με αυτοπεποίθηση, ή σεμνή παρρησία, με όχημα τη γλώσσα, την αισθητική, τον σάρκινο ρεαλισμό, τη στοχαστική αλληγορία, τον γκροτέσκο αυτοσαρκασμό.

Είναι κάτι που σχεδιάστηκε με τον άγραφο νόμο της ηθικής συγκυρίας και της σοφής τυχαιότητας, καθώς η ελληνική κοινωνία, μέσα από τον πολύπτυχο και βαθύ θρυμματισμό της ζητούσε (ζητεί) εκφραστές. Σπάνια έχουμε δει τέτοια προσφορά σε διηγήματα και νουβέλες, σε μια πλατιά γκάμα ύφους και επιρροής, από τον ρωσογαλλικό 19ο αιώνα ώς τα αμερικανικά ’50s. Eνδιάμεσα, πάνω και πέρα από κάθε επιρροή, αναφύεται ευγενώς, αυτοτελώς και ευθαρσώς η νέα ελληνική σχολή της μικρής φόρμας. Και αυτό είναι μία νίκη της εποχής μας.

Από το «Αστείο» του Γιάννη Παλαβού (εκδ. Νεφέλη, 2012) και το «Μ’ ένα καλά ακονισμένο μαχαίρι» του Αλέξανδρου Κυπριώτη (εκδ. Ινδικτος, 2013) είχε φανεί η καλά οργανωμένη σκηνή της μικρής φόρμας. Πολλοί ακόμη είχαν προετοιμάσει αυτήν την ανάδυση που μέσα σε μία διετία έδωσε νέες φλέβες σε έναν ολόκληρο κόσμο. Οι νέας κοπής διηγηματογράφοι, ακολουθώντας θέλοντας ή μη μια μακρά παράδοση ερωτοτροπίας της ελληνικής γλώσσας με τη μικρή πεζογραφική κλίμακα, έχουν φέρει όχι μόνο τη ζωογόνο παρουσία τους, αλλά θέτουν πλέον τις βάσεις για να μιλάμε για τη γενιά του 2010. Είναι η εκφραστική ενηλικίωση πολλών δημιουργών σε όλες τις μορφές της τέχνης, την τελευταία πενταετία, μία ενηλικίωση που στη λογοτεχνία σηματοδοτείται θεαματικά με πολλά νέα και καλά βιβλία.

Από τους πρόσφατους τίτλους μικρής φόρμας έχει ήδη εντυπωσιάσει η συλλογή διηγημάτων του ώριμου στη γραφίδα Νικόλα Σεβαστάκη («Γυναίκα με ποδήλατο», εκδ. Πόλις), μικρές ιστορίες με εξαιρετική εικονοποιητική και συνειρμική δύναμη. Τα μικρά πορτρέτα, οι σκηνές ζωής, τα θραύσματα και τα σπαράγματα αστικού βίου συνθέτουν υβριδικά, εμμονικά, επαναληπτικά και υπνωτιστικά, σε ένα μεταίχμιο ρεαλισμού και φαντασίας, το νέο τοπίο της ελληνικής διηγηματογραφίας. Οι νουβέλες, όπως οι «Αλεπούδες στην πλαγιά» του Ιάκωβου Ανυφαντάκη (εκδ. Πατάκη), εξακτινώνουν ακόμη περαιτέρω, σε ευρύτερους κύκλους, τη μικρή φόρμα υψηλής πυκνότητας.

Η αυτοναφορικότητα, η αυτοβιογραφία, η ανατομία της οικογένειας και της παιδικής ηλικίας, η νέα κοινωνία με τον θρυμματισμένο ιστό, η αναμνησιολογία και η υπερρεαλιστική φαντασία, όπως και η ίδρυση νέας μορφής σχέσεων με το ίδιο το σώμα, το άστυ, τον εθνοκεντρισμό και την πολυπολιτισμικότητα, σε ένα κάδρο μικρού ή μεγάλου τόπου, ημιαστικής ή κοσμοπολίτικης υφής, ορίζουν έναν γαλαξία με λάμψη αυξομειούμενης έντασης.

Θαύμασα πολλές στιγμές ορισμένων διηγημάτων. Σε σημείο που να θέλω να σταθώ με απόσταση και να ξαναδιαβάσω διηγήματα του Νίκου Κουφάκη (στην εντυπωσιακά ώριμη και αισθησιακή «Οικογενειακή Πορσελάνη», εκδ. Κέδρος), του Βαγγέλη Προβιά (που πήρε ήδη επάξια θέση με «Τα μαύρα παπούτσια της παρέλασης», εκδ. Ολκός), του Χρίστου Κυθρεώτη (με την καταβύθιση στο είναι στο «Μια χαρά», εκδ. Πατάκη), του Πάνου Τσίρου (με το αδρό, κινηματογραφικό, ατμοσφαιρικό ύφος στο «Δεν είν’ έτσι;» εκδ. Μικρή Αρκτος), του Γιώργου Γκόζη (με την ασθματική παραβολή του «Αφήστε με να ολοκληρώσω», εκδ. Πόλις), του Στέλιου Παπαγρηγορίου (με τον εντελώς ιδιότυπο σαρκασμό του στα «Γυμνά τρολ», εκδ. Νεφέλη). Είναι ανεξάντλητος ο κατάλογος, και χωρίς αμφιβολία, παραλείπω όσους δεν έτυχε να διαβάσω ή να ανακαλύψω ακόμη. Αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο το κλίμα της ευφορίας.

Η Αθήνα και ο μισοφωτισμένος κόσμος του άστεως είναι ένα λαϊτιμοτίφ που διατρέχει υπογείως σχεδόν όλες τις ιστορίες όπως στο «Η Βικτώρια δεν υπάρχει» του Γιάννη Τσίρμα (εκδ. Νεφέλη) με το σκληρό, θωπευτικά αγκάθινο και τρυφερά μισοσκότεινο, αλληγορικά ρεαλιστικό τοπίο της Αθήνας και των ανθρώπων της. Αυτό που με άλλη αφετηρία και εργαλεία, αναδεικνύει μέσα από πυκνές ιστορίες βαθέος ανθρωπισμού ο Αλέξανδρος Κεφαλάς στο «Νυχτερινός διαβάτης» (εκδ. Λέμβος). Σαν αναπτυγμένα τραγούδια, οι ιστορίες του Πέτρου Βουνισέα, λεπίδες φωτός, ανθρώπινη συνθήκη, αυτοσαρκασμός, στο «Η ζωή είναι ένα σύνολο από» (εκδ. Κέδρος). Σαν σπασμοί, άφωνες κραυγές και άλογες ιστορίες, «Η συνωμοσία της πυρίτιδας» του Θοδωρή Ρακόπουλου.

Η ιστορία έχει συνέχεια."
 
 

Τρίτη 17 Ιουνίου 2014

ΚΛΕΨΥΔΡΑ #6-ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

 
 
Τεύχος 6, Μάιος 2014, Συνέβησαν, σελ. 27
 
Αλέξανδρος Κεφαλάς, Γλυκό Κυδώνι, εκδ. Τσουκάτου
 
     Είναι ένα νοσταλγικό και πικρό ιστορικό μυθιστόρημα που αφηγείται τη ζωή της οικογένειας Δαδιώτη, στις Κυδωνίες, από τα χρόνια της ακμής και της ξενοιασιάς ως την εποχή της μικρασιατικής καταστροφής που τους άλλαξε για πάντα τη ζωή.
 
     Με διάθεση τρυφερή χτίζει ο  συγγραφέας το προφίλ των μελών της και γνωρίζοντας καλά ο ίδιος τους ιδιωματισμούς της γλώσσας και την κουλτούρα της εποχής, μπαίνει για τα καλά στην καθημερινότητά τους και την οικοδομεί λιθαράκι-λιθαράκι, ψύχραιμα και με συνέπεια. Η Βασιλικώ, που προτίμησε να μην παντρευτεί ποτέ-αν και πληρούσε τις προδιαγραφές-προκειμένου να "αναστήσει" τα παιδιά της οικογένειας, τα "μωρέλια" της, που την υπεραγαπούσαν, κλέβει την παράσταση σε όλη τη διάρκεια της αφήγησης με την αξιοπρέπειά της, την αυτοθυσία της και τη δεινότητά της στη μαγειρική τέχνη, που συχνά βασιζόταν στο άγριο φρούτο της περιοχής, το κυδώνι.
 
     Μυρωδιές και μουσικές, κομψές ενδυμασίες και γλυκίσματα, παρελαύνουν και αναμιγνύονται με διηγήσεις και οράματα, με τον ελληνικό κοσμοπολιτισμό και το χριστιανισμό για να δοκιμαστούν έντονα και να πληγούν ανεπανόρθωτα ύστερα από πολιτικά και στρατιωτικά λανθασμένες κυβερνητικές τακτικές. Ένα ιδιαίτερα συναισθηματικό και αντιπολεμικό μυθιστόρημα, που σε κάνει να αγαπάς.
 


Παρασκευή 6 Ιουνίου 2014

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ

ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΣ ΔΙΑΒΑΤΗΣ
Δέκα Αστικές Αφηγήσεις
 
Εκδόσεις Λέμβος
 
    Δέκα αφηγήσεις με φόντο το σύγχρονο αστικό τοπίο. Οι ήρωες, άνθρωποι της διπλανής πόρτας, που ζουν και πορεύονται μέσα σε απρόσωπες μεγαλουπόλεις προσπαθώντας να επιβιώσουν και να σταθούν στα πόδια τους σε πείσμα του σαρωτικού και πολλές φορές αδυσώπητου παρόντος. Η απώλεια, ο πόνος, η μοναξιά, η υποκρισία, ο έρωτας και η φιλία, αλήθειες αιώνιες και πάντα επίκαιρες ξεπηδούν μέσα από κάθε ιστορία δίνοντας μας ένα ζωντανό μωσαϊκό χαρακτήρων πότε με σατυρική διάθεση κι άλλοτε με κριτική αλλά πάντα με τη γραφίδα βυθισμένη στο μελάνι του κοινωνικού ρεαλισμού.